„Garnitur” szyty na miarę – porównanie ubrań ochronnych strażaka.

„Garnitur” szyty na miarę – porównanie ubrań ochronnych strażaka.

Rok 2018 był pierwszym, na tak dużą skalę „rokiem zakupowym”, nowych ubrań ochronnych ze środków „ustawy modernizacyjnej”. Do walki o względy i uznanie polskiego strażaka stanęło 7 producentów. Trzech z nich to marki krajowe (WUS, Scantex Subor), trzech kolejnych to uznane marki o zasięgu globalnym (Deva, Ballyclare, Texport) i jeden to mniej znany producent na polskim rynku (Intechplast FHR). Polscy strażacy od kilku już lat oczekiwali, że w nowych przepisach prawnych określone zostaną takie wymagania techniczne dla ubrań ochronnych, których standard przybliży ich do poziomu kolegów z Europy zachodniej. I stało się! Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w rozporządzeniu z dnia 18 maja 2018 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie umundurowania strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. 2018 poz. 982) określił, że „ubranie specjalne składa się z kurtki, spodni i kurtki lekkiej”. Kompletny zestaw kurtki i spodni zgodny z tym rozporządzeniem miał być wykonany zgodnie z normą PN-EN 469 a kurtka letnia zgodnie z normą PN-EN 15614. Nowelizacja przepisów spowodowała, że polski strażak będzie miał do dyspozycji kompletne, nowe ubranie o konstrukcji warstwowej i lekką kurkę o konstrukcji jednowarstwowej. W wymaganiach określonych przez Komendanta Głównego PSP we wzorcowym opisie przedmiotu zamówienia (OPZ) zauważalny jest znaczący postęp co do jakości materiałów jak i samej konstrukcji odzieży. Czy zatem „rewolucja odzieżowa w PSP” się udała? Czy producenci zrobili wszystko aby za ustaloną „dekretem” cenę (3800 zł brutto) dostarczyć dobre, bezpieczne ubrania, zgodne z normami i opisem przedmiotu zamówienia, który niestety zawierał błędy oraz wiele nieścisłości. Według mnie nie wszyscy stanęli na wysokości zadania. Część producentów niejednoznaczność zapisów OPZ zinterpretowała na korzyść strażaków a inni niestety nie. Niektórzy producenci popełnili techniczne błędy, które czynią ich produkt nieakceptowalnym. Nie będę w tym artykule sporządzał rankingu dostarczonych ubrań. Zrobią to zapewne sami użytkownicy po uważnym przeczytaniu tego opracowania.

Oczekiwania

Czekając na pierwsze dostawy wszyscy poszukiwali odpowiedzi na dwa podstawowe pytania. Czy nowa odzież dobrze będzie chronić strażaka? Czy chroniąc, będzie też wygodna aby efektywnie mógł on wykonywać swoje czynności. Zatem oczekiwania strażaków w stosunku do swoich nowych ubrań ochronnych można było zamknąć w trzech punktach:

1. maksymalnej ochronie, oddychalności i lekkości/wagi,
2. maksymalnej odporności mechanicznej i trwałości,
3. maksymalnym komforcie i ergonomii.

Czy było to możliwe ? Oczywiście nie i każdy producent oraz zamawiający musieli poszukać równowagi pomiędzy tymi oczekiwaniami. Zatem jedne ubrania mają lepsze parametry ochrony termicznej w postaci HTI i RHTI inne zaś lepszą oddychalność czyli RET, bo te trzy parametry są ze sobą w ścisłej korelacji i niejako w sprzeczności. Ogólnie rzecz biorąc, gdy HTI i RHTI idą w górę, RET również rośnie, a gdy RET idzie w dół, HTI i RHTI również spada. Zatem lekka i cienka odzież o niskich wartościach RET może wydawać się bardzo wygodna, ale nie oferuje takiej ochrony termicznej jak ubrania „z pierwszego wrażenia” grubsze i cięższe o wyższych wartościach HTI i RHTI, które z kolei ze względu na obciążenia cieplne i trochę większą masę mogą dawać mniejszy komfort.

Ubranie ochronne zgodne z PN-EN 469

Konstrukcja ubrania ochronnego zgodnego z PN-EN 469

Obecna nowoczesna odzież ochronna wykonana zgodnie z normą zharmonizowaną PN-EN 469 ma konstrukcję warstwową. Oprócz materiału wierzchniego, który ma chronić strażaka głównie przed płomieniem i wysoką temperaturą wyposażona jest w barierę chroniącą przed wilgocią, której zadaniem jest odprowadzenie nadmiaru wody oraz ciepła wytwarzanego przez organizm podczas wysiłku fizycznego. Trzecią warstwą ubrania jest niepalna podszewka. Każda z barier znajdujących się w ubraniu jest bardzo ważna, wymaga dokładnego przemyślenia i ich wzajemnej korelacji. Z uwagi na wymagania i oczekiwania konkretnego klienta w ubranie może być wprowadzona dodatkowa warstwa termoizolacyjna, która jest zintegrowana z podszewką. Dodatkowa warstwa poprawia parametry HTI i RHTI oraz wpływa odczuwalnie na komfort użytkowania, bo cienki materiał samej podszewki nie „ślizga” się po membranie przy jej orientacji „do ciała”, dając uzasadnione wrażenie „miękkości” ubrania.

 

Wybór materiału wierzchniego ma decydujące znaczenie w zakresie parametrów ochronnych w czasie użytkowania odzieży. Jako materiały wierzchnie stosuje się obecnie metaaramidy (Nomex, Kermel) paraaramidy (Kevlar) lub mieszaniny włókien polibenzimidazolowych (PBI) i polifenyleno-2,6-benzobisoksazolowych (PBO). Nowoczesne tkaniny są również mieszanką, w odpowiednich proporcjach, wszystkich wyżej wymienionych włókien.

Materiał zewnętrzny i podszewka wewnętrzna zawsze tworzą ramę konstrukcyjną ubrania i są niezmienne w swoim położeniu aby spełniać wymogi normy PN-EN 469. Pozostałe warstwy (membrana, warstwa termoizolacyjna) mogą zmieniać swoje położenie względem ramy konstrukcyjnej. Dotyczy to również orientacji membrany. Ma to bezpośredni wpływ na oddychalność (wchłanianie wilgoci i odprowadzanie wilgoci) a tym samym na ochronę i komfort odzieży. Dlatego też ubrania wykonane z tych samych materiałów ale z różną orientacją membrany i warstwy termoizolacyjnej względem siebie osiągają różne współczynniki HTI 12/24, RHTI 12/24 i RET. Jest to niezwykle ważne przy ocenie i porównywaniu ubrań ale to przede wszystkim użytkownik winien wiedzieć czego tak naprawdę oczekuje.

 

Membrana – jej orientacja „do wewnątrz” lub „na zewnątrz”

Dzisiejsze ubrania ochronne strażaków zmniejszają ryzyko zwilżenia dzięki barierze chroniącej przed wilgocią, tj. wodoodpornej i jednocześnie przepuszczającej parę wodną („oddychającej”) membranie. Z uwagi na swoją „delikatność” i aby uzyskała ona postać możliwą do obróbki, membrana jest zawsze laminowana na podłoże tekstylne. Tworzy skuteczną barierę pomiędzy wewnętrznymi warstwami ubrania a materiałem zewnętrznym przed przenikaniem wody i zanieczyszczeń, ale pozwala też na ucieczkę potu w postaci pary wodnej na zewnątrz.
Konstrukcja odzieży (układ komponentów), a tym samym ułożenie membrany w jej wnętrzu zależy przede wszystkim od wcześniejszej analizy ryzyka dla użytkownika i parametrów jakie chcemy osiągnąć na podstawie tej analizy. Tylko dzięki nim można podjąć zasadniczą decyzję o tym, gdzie w strukturze warstwowej odzieży membrana zapewni najwyższy kompromis pomiędzy ochroną termiczną a oddychalnością. Czy zapewni go zorientowana na tkaninę zewnętrzną („Membrana od zewnętrz”, grafika 1), czy na ciało („Membrana od wewnątrz”, grafika 2)? Każdy wariant ma zalety i ograniczenia, które należy zawsze rozważyć.

Kompromisy dotyczące szczególnych wymagań

Wielorakie interakcje pomiędzy izolacją termiczną, położeniem membrany, termoregulacją ciała i warunkami pracy (umiarkowane czy też nieoczekiwane incydenty z intensywnym wydzielaniem ciepła, jak np. w przypadku Flashover czy Backdraftu) silnie wpływają na funkcjonalność odzieży ochronnej strażaka.

W celu osiągnięcia właściwej równowagi poszczególnych oczekiwań należy zatem na podstawie analizy ryzyka określić jakie parametry mają być na najwyższym poziomie a jakie na poziomie akceptowalnym. Na podstawie tych ustaleń producenci dobiorą nam materiały, które we właściwej orientacji względem siebie spełnią nasze oczekiwania. No bo któż może się znać lepiej na konstrukcji odzieży jak nie producenci.
Należy zawsze jednak pamiętać, że każde rozwiązanie stanowi kompromis w odniesieniu do konkretnych wymagań. Aby ocenić ich mocne strony w praktycznym zastosowaniu, opracowano różne procedury badań. Kluczowym parametrem tych badań jest wg normy PN-EN 469 „czas ucieczki” oparty o wzrost temperatury o 12° – odczuwalny ból skóry.

Współczynniki HTI 12/24 i RHTI 12/24 – określają ilość sekund jakie pozostały strażakowi na ucieczkę w przypadku nagłego stresu cieplnego, aby mógł wydostać się ze strefy zagrożenia bez obrażeń. Więcej na ten temat napisałem na swoim blogu pod poniższym linkiem:
https://wspolczesnystrazak.blogspot.com/2017/12/sztuka-kompromisu-wynikajaca-z-wiedzy.html

Wymagania zawarte w opisie przedmiotu zamówienia (niski RET) zatwierdzonym przez komendanta głównego PSP wymusiły, że wszystkie porównywane w artykule ubrania maja orientację membrany „membrana od wewnątrz” czyli do ciała.

„Dodatki krawieckie”

Niezwykle ważnym elementem składowym ubrań, które nie tylko wpływają na bezpieczeństwo ale przede wszystkim na ergonomię zestawu odzieżowego są tzw. „dodatki krawieckie”. Zalicza się do nich suwaki, bariery chroniące przed podsiąkaniem, wzmocnienia łokci i kolan oraz ich wypełnienia. Niezmiernie istotną kwestią polskich ubrań są też taśmy rzep. Oczywiście oddzielnym zagadnieniem są taśmy ostrzegawcze i ich rozmieszczenie.

Jeżeli chodzi o suwaki to we wzorcowym OPZ określono, że kurtka ma być zapinana jednogłowicowym zamkiem błyskawicznym z systemem awaryjnego rozsuwania. Nie uszczegółowiono natomiast z jakiego materiału ma być wykonany zamek. W porównywanych ubraniach producenci zastosowali przeważnie jednogłowicowe zamki konstrukcji metalowej, zaś jeden producent zastosował nowocześniejszy i bardziej ergonomiczny zamek dwugłowicowy z wysokotemperaturowego poliamidu. Jedno i drugie rozwiązanie jest poprawne, jednakże należy pamiętać, że zamek dwugłowicowy eliminuje wady zamka jednogłowicowego. Jako ciekawostkę podam, że jeden z najbardziej renomowanych producentów zamków do ubrań strażackich zgodnych z najbardziej rygorystycznymi z normami NFPA stosuje tylko zamki dwugłowicowe i ma dwa rodzaje takich zamków wykonanych z tworzywa sztucznego tj. wysokotemperaturowego nylonu.

https://drive.google.com/open?id=1_VkSrQwGWUNnJN–UCEFVlos6XRoE549

Produkty innego producenta suwaków można obejrzeć tu:
https://drive.google.com/open?id=16zh_Cy-ebwwKrKsunzZ87oz8hBbgyebW

Wzmocnienia łokci i kolan powinny być wykonane z tkaniny łączącej w sobie elastyczność materiałów powłoki z doskonałą odpornością na ścieranie. Tkanina ta ponadto powinna być antypoślizgowa, nie wchłaniająca wilgoci i łatwa do czyszczenia. Przeważnie jest wykonana z przędzy paraaramidowej (KEVLAR®), ze splotem diagonalnym dodatkowo powleczona jednostronnie lub dwustronnie polimerem – technologia Durable Water Repellency (DWR) . Jakość tkaniny wzmocnień zastosowanych przez poszczególnych producentów jest dobra choć w jednym przypadku jest nieakceptowalna bo producent użył nieodpowiedniego materiału. Pełną ochronę przed urazami, obszary łokci i kolan uzyskują po wypełnieniu wzmocnień trudnopalnym, nieabsorbującym, elastycznym materiałem z pianki silikonowej.

Niezwykle istotnym elementem konstrukcji ubrania ochronnego strażaka jest warstwa chroniąca przed podsiąkaniem wody na warstwę termoizolacyjną. Umożliwia ona strażakowi brodzenie na stojąco w płytkiej wodzie a przy klęczeniu powoduje, że jego kurtka nie podmięka gdy jej dolna część zanurzona jest w wodzie. Zwyczajowo warstwa ta jest wykonana z przędzy meta-para-aramidowej ze splotem diagonalnym i tyłem powleczonym polimerem. Bardzo dobrym rozwiązaniem jest jej wykonanie z powleczonego polimerem polichloroprenu (neoprenu). Warto zwrócić uwagę na wysokość warstwy chroniącej przed podsiąkaniem u poszczególnych producentów w konstrukcji spodni, kurtki oraz rękawów a także na jakość tych materiałów.

Taśmy rzep to niezwykle krytyczny element polskiej wersji ubrań wpływający znacząco na ich użyteczność. Jest tak dlatego, że wybrano je jako technikę do mocowania oznaczeń formacji, które zajmują znaczną część powierzchni ubrania. Taśmy te winny być wykonane w technologii flame retardant (FR) a same „haczyki” z nylonu topiącego się w temp. min. 250 st. C. Przykład takich taśm można zobaczyć w poniższym linku: https://www.halcoeurope.com/categories/30-military-gov/product/37-fire-retardant-hook-loop-tape

Niestety tak duża ilość taśm rzep znacznie obniża aspekt praktyczny użytkowania ubrań i podnosi koszty ich serwisu. Mnogość oznaczeń formacji „zakrywa“ oddychające warstwy ubrań i wpływa negatywnie na wymianę wilgoci i ciepła (przede wszystkim na plecach). Nie ma pewności czy oznaczenia formacji są u wszystkich producentów wykonane z materiałów FR bo tego nikt nie sprawdza. W czasie prania oznaczenia muszą być też zdjęte co będzie prowadziło do sytuacji częstego ich gubienia i późniejszego dokupywania. Podczas procesu prania duże powierzchnie rzepów będą też „otwarte“ przez co ich haczyki mogą zostać „zapchane“ np. chusteczkami, czy resztkami materiałów przez co taśmy stracą swoje właściwości spinające.

Taśmy ostrzegawcze to pieta achillesowa wzorcowego OPZ z uwagi na to, że oczekiwano taśm łączonych z materiałem wierzchnim podwójnym ściegiem, gdzie obowiązującym obecnie kanonem jest ich mocowanie „transferem na gorąco”. Zamocowanie taśm przy pomocy starej technologii będzie powodować poważne problemy z serwisem w przypadku prawdopodobnego ich odscalania (przy normalnym użytkowaniu) od materiału wierzchniego. W przypadku „transferu na gorąco” po prostu uszkodzoną taśmę się odkleja i powierzchniowo mocuje nową bez mechanicznej ingerencji w materiał wierzchni. Autorzy OPZ jakby nie dostrzegli także, subtelnej różnicy pomiędzy układem taśm w normie PN-EN 469 i PN-EN 15614. Ma to swoje konsekwencje w tym, że część lekkich kurtek jest zgodna z OPZ ale nie jest zgodna z normą PN-EN 15614.

 

Porównanie materiałów składowych poszczególnych producentów

Porównanie wybranych szczegółów konstrukcyjnych „kurtki i spodni” zestawu PN-EN 469

Zapisy w tabeli:

Kolor czerwony – niezgodności z OPZ lub normą, niezgodność ze „sztuką krawiecką”
Kolor zielony – przewyższenie wymagań OPZ, technologia pożądana

Wygląd ogólny zestawu

SUBOR DEVA WUS BALLYCLARE SCANTEX INTECHPLAST TEXPORT
Zestaw suborzetaw devazestaw wuszestaw ballyclarezetaw scantexzestaw INTECHPLAST	zestaw TEXPORT

Podszewka

SUBORDEVAWUSBallyclareSCANTEXINTECHPLASTTexport
podszewka suborpodszewka devapodszewka wuspodszewka ballyclarepodszewka scantexpodszewka intechplastpodszewka texport
Dwuwarstwowa
warstwą termoizolacyjną
JednowarstwowaJednowarstwowaDwuwarstwowa
warstwą termoizolacyjną
JednowarstwowaDwuwarstwowa
warstwą termoizolacyjną
Dwuwarstwowa
warstwą termoizolacyjną

Orientacja membrany

SUBOR DEVA WUS BALLYCLARE SCANTEX INTECHPLAST TEXPORT
membrana subormembrana 2devamembrana wusmembrana ballyclaremembrana scantexmembrana intechplastmembrana texport
Membrana do ciałaMembrana do ciałaMembrana do ciałaMembrana do ciałaMembrana do ciałaMembrana do ciałaMembrana do ciała

System odprowadzania wody z ubrania

SUBOR DEVA WUS BALLYCLARE SCANTEX INTECHPLAST TEXPORT
Wstawka siatkowego materiału pod warstwą zabezpieczającej przed podsiąkaniem wodyObszyte otwory w warstwie zabezpieczającej przed podsiąkaniem wodyNie obrębione wycięcia w warstwie zabezpieczającej przed podsiąkaniem wody (laminacie)Metalowe nity z otworami w warstwie zewnętrznejPrzerwy w przyszyciu podszewki i membrany do materiału wierzchniego, metalowe nity z otworami w warstwie zabezpieczającej przed podsiąkaniem wodyObrębione wycięcia warstwie zabezpieczającej przed podsiąkaniem wody (laminacie)Brak systemu odprowadzania wody

Konstrukcja zamka kurtki

SUBOR DEVA WUS BALLYCLARE SCANTEX INTECHPLAST TEXPORT
Zamek jednogłowicowy – metalowa część robocza.
Zamek jednogłowicowy – metalowa część robocza.
Zamek jednogłowicowy – metalowa część robocza.

Zamek dwugłowicowy (niezgodność z OPZ)– poliamidowa część robocza.

Zamek jednogłowicowy – metalowa część robocza.

Zamek jednogłowicowy – metalowa część robocza.
Zamek jednogłowicowy – metalowa część robocza.
Zamek nie osłonięty od ciała ratownika
Zamek osłonięty od ciała ratownika
Zamek nie osłonięty od ciała ratownikaZamek osłonięty od ciała ratownikaZamek osłonięty od ciała ratownikaZamek osłonięty od ciała ratownika
Zamek osłonięty od ciała ratownika

Konstrukcja plisy kurtki

SUBOR DEVA WUS BALLYCLARE SCANTEX INTECHPLAST TEXPORT
Plisa o szerokości 105 mm szerokość taśmy „rzep” 30 mmPlisa o szerokości 110 mm szerokość taśmy „rzep” 30 mm.Plisy są dwie (wewnętrzna i zewnętrzna) o szerokości 100 mm, szerokość taśmy „rzep” 30 mm.Plisa o szerokości min. 107 mm, szerokość taśmy „rzep” 30 mm.Plisa o szerokości 90 mm szerokość taśmy „rzep” 30 mm.Plisa o szerokości min. 107 mm, szerokość taśmy „rzep” 30 mm.Plisa o szerokości min. 105 mm, szerokość taśmy „rzep” 30 mm

Konstrukcja głównych kieszeni kurtki i ich wyposażenie

SUBOR DEVA WUS BALLYCLARE SCANTEX INTECHPLAST TEXPORT
Kieszenie skośne
1. Dwa karabinki o małym prześwicie na pętlach
1. Karabinek o dużym prześwicie na patce,
2. Pętla z metalowym kółkiem
1. Dwie pętle,1. Karabinek o dużym prześwicie na zatrzaskowej patce,
2. Dwie pętle,
3. Zatrzaskowa patka
Dwa karabinki o dużym prześwicie 1. Karabinek o małym prześwicie
2. Pętla
1. Karabinek o dużym prześwicie
2. Zatrzaskowa pętla

Konstrukcja rozporka

SUBOR DEVA WUS BALLYCLARE SCANTEX INTECHPLAST TEXPORT
Suwak i rzepRzep i zatrzaskSuwak i rzepSuwak i rzepSuwak i rzepSuwak, rzep i guzikRzep poziomy i pionowy

Otwory inspekcyjne do warstw ubrania umożliwiające ich okresową inspekcję

SUBOR DEVAWUS BALLYCLARE SCANTEX INTECHPLAST TEXPORT



Kurtka posiada dwa otwory rewizyjne. Górny o długości 43 cm i dolny o długości 42 cm. Otwór rewizyjny w tylnej dolnej części kurtki do pełnej inspekcji dł. 34,5 cm umożliwiający okresową inspekcję każdej z wewnętrznych warstw ubraniaOtwór rewizyjny w tylnej dolnej części kurtki dł. 40 cmOtwór rewizyjny w tylnej dolnej części kurtki do pełnej inspekcji dł. 50 cm umożliwiający okresową inspekcję każdej z wewnętrznych warstw ubraniaKurtka posiada jeden otwór rewizyjny o długości 47 cm.Otwór rewizyjny w tylnej dolnej części kurtki do pełnej inspekcji dł. 40 cm umożliwiający okresową inspekcję każdej z wewnętrznych warstw ubraniaOtwór rewizyjny w tylnej dolnej części kurtki do inspekcji nośnej warstwy termoizolacyjnej membrany dł. 50 cm
Brak otworu do inspekcji warstwy termoizolacyjnej zintegrowanej z membraną z uwagi na przyszycie membrany do materiału wierzchniego kurtki.Brak otworu do inspekcji warstwy termoizolacyjnej zintegrowanej z membraną z uwagi na przyszycie membrany do materiału wierzchniegoDodatkowy otwór rewizyjny w lewej wewnętrznej części kurtki do inspekcji membrany dł. 25 cm
Otwór rewizyjny w tylnej dolnej części spodni dł. 46 cmOtwór rewizyjny w spodniach umożliwiający okresową inspekcję każdej z wewnętrznych warstw ubrania dł. 40 cmOtwór rewizyjny w tylnej dolnej części spodni dł. 40 cmOtwór rewizyjny w spodniach umożliwiający okresową inspekcję każdej z wewnętrznych warstw ubraniaOtwór rewizyjny w szwie pionowym spodni umożliwiający okresową inspekcję membranyOtwór rewizyjny w spodniach umożliwiający okresową inspekcję każdej z wewnętrznych warstw ubrania dł. 35 cmOtwór rewizyjny w spodniach umożliwiający okresową inspekcję każdej z wewnętrznych warstw ubrania dł. 30 cm. (dwa suwaki do poszczególnych warstw membrany).
Brak otworu do inspekcji warstwy termoizolacyjnej zintegrowanej z membraną z uwagi na przyszycie membrany do materiału wierzchniego spodni.Brak w spodniach otworu do inspekcji warstwy termoizolacyjnej zintegrowanej z membraną z uwagi na przyszycie membrany do materiału wierzchniego
Dodatkowy otwór rewizyjny w bocznej części spodni dł. 41 cm umożliwiający okresową inspekcję warstwy termoizolacyjnej zintegrowanej z membraną

Warstwa chroniąca kurtkę i spodnie przed podsiąkaniem

SUBOR DEVA WUS BALLYCLARE SCANTEX INTECHPLAST TEXPORT
Szerokość warstwy chroniącej kurtkę przed podsiąkaniem (laminat) 150 mmSzerokość warstwy chroniącej kurtkę przed podsiąkaniem (laminat) 55 mmSzerokość warstwy chroniącej kurtkę przed podsiąkaniem (laminat) 100mmSzerokość warstwy chroniącej kurtkę przed podsiąkaniem (laminat) 100mmSzerokość warstwy chroniącej kurtkę przed podsiąkaniem (laminat) 100 mmSzerokość warstwy chroniącej kurtkę przed podsiąkaniem (laminat) 90mm Szerokość warstwy chroniącej kurtkę przed podsiąkaniem (laminat) 60mm
Wysokość warstwy spodni zabezpieczającej przed podsiąkaniem wody 200 mmWysokość warstwy spodni zabezpieczającej przed podsiąkaniem wody 160 mmWysokość warstwy spodni zabezpieczającej przed podsiąkaniem wody 195 mmWysokość warstwy spodni zabezpieczającej przed podsiąkaniem wody
225 mm
Wysokość warstwy spodni zabezpieczającej przed podsiąkaniem wody 170 mmWysokość warstwy spodni zabezpieczającej przed podsiąkaniem wody 200 mmWysokość warstwy spodni zabezpieczającej przed podsiąkaniem wody 125 mm

Konstrukcja wewnętrznych elementów amortyzujących naciski od taśm nośnych aparatu powietrznego butlowego (APB) na plecach i barkach

SUBOR DEVA WUS BALLYCLARE SCANTEX INTECHPLAST TEXPORT
Wykonane z dodatkowej warstwy termoizolacyjnej obszytej materiałemWykonane z dodatkowej warstwy termoizolacyjnej przyszytej do podszewki paskami tzw. „miech”Wykonane z dodatkowej warstwy termoizolacyjnejWykonane z dodatkowej warstwy termoizolacyjnej.
Dodatkowe wzmocnienie ramion tkaniną paraaramidową powlekaną w kolorze czarnym
Wykonane w obrębie ramion z dodatkowej warstwy termoizolacyjnej, w odcinku kręgosłupa lędźwiowego z elastycznej pianki gr 5 mmWykonane w obrębie ramion i w odcinku kręgosłupa lędźwiowego z elastycznej pianki obszytej materiałem

Wykonane w obrębie ramion i łopatek formie pasków z elastycznej pianki obszytej materiałem tzw. „miech”

Konstrukcja szelek

SUBOR DEVA WUS BALLYCLARESCANTEX INTECHPLAST TEXPORT
Regulacyjne przelotowe klamry poliamidoweRegulacja za pomocą rzepRegulacyjne przelotowe klamry poliamidoweŚciągane (jak w APB) regulacyjne klamry poliamidoweRegulacyjne przelotowe klamry poliamidoweRegulacyjne przelotowe klamry poliamidoweBlokowane regulacyjne klamry poliamidowe dodatkowo klamry ściągane (jak w APB)

Wzmocnienia i amortyzacja strefy kolan i łokci

SUBOR DEVA WUS BALLYCLARE SCANTEX INTECHPLAST TEXPORT





Wzmocnienia kolan i łokci wykonane z powlekanej polimerem tkaniny o dobrej odporności na ścieranie i przecięcia.
Wymienne wkłady amortyzujące w strefie kolan o grubości 7 mm montowane od zewnątrz w specjalnych zamykanych na „rzep” kieszeniach.
Wzmocnienia kolan i łokci wykonane z powlekanej polimerem tkaniny o dobrej odporności na ścieranie i przecięcia.
Wymienne wkłady amortyzujące w strefie kolan o grubości 5 mm montowane od zewnątrz w specjalnych zamykanych na „rzep” kieszeniach
Wzmocnienia kolan i łokci wykonane z powlekanej polimerem tkaniny o nieakceptowalnej odporności na ścieranie i przecięcia.
Wymienne wkłady amortyzujące w strefie kolan o grubości 5 mm montowane od wewnątrz w specjalnych zamykanych na „rzep” kieszeniach.
Wzmocnienia kolan i łokci wykonane z powlekanej polimerem tkaniny o dobrej odporności na ścieranie i przecięcia.
Wymienne wkłady amortyzujące w strefie kolan o grubości 5mm (wymieniane na etapie serwisowym).
Wzmocnienia kolan i łokci wykonane z powlekanej polimerem tkaniny o dobrej odporności na ścieranie i przecięcia.
Wymienne wkłady amortyzujące w strefie kolan o grubości 5 mm montowane od wewnątrz w specjalnych zamykanych na „rzep” kieszeniach.
Wzmocnienia kolan i łokci wykonane z powlekanej polimerem tkaniny o dobrej odporności na ścieranie i przecięcia.
Wymienne wkłady amortyzujące w strefie kolan o grubości 5 mm montowane od zewnątrz w specjalnych zamykanych na „rzep” kieszeniach.
Wzmocnienia kolan i łokci wykonane z powlekanej polimerem tkaniny o dobrej odporności na ścieranie i przecięcia.
Wymienne wkłady amortyzujące w strefie kolan o grubości 5 mm montowane od zewnątrz w specjalnych zamykanych na „rzep” kieszeniach.
Jako OPCJA DODATKOWA jest możliwość wmontowania dodatkowych wkładów (np. pianka EVA) o grubości do 20 mm od wewnątrz w specjalnych zamykanych na „rzep” kieszeniach

Antystatyczność

Konstrukcja układu metalowych uchwytów oraz obejm do mocowania: sygnalizatora bezruchu, latarki, rękawic itp. na kurtce
Nieprecyzyjne zapisy w OPZ!
SUBOR DEVA WUS BALLYCLARE SCANTEX INTECHPLAST TEXPORT
Zachwiana antystatyczność ubrania z uwagi na zamontowane powierzchniowo i nie przykryte patką metalowe elementyElementy metalowe przykryte patką. Rozwiązanie oczekiwane z uwagi na antystatyczność ubraniaZachwiana antystatyczność ubrania z uwagi na zamontowane powierzchniowo i częściowo przykryte patką metalowe elementyZachwiana antystatyczność ubrania z uwagi na zamontowane powierzchniowo i nie przykryte patką metalowe elementyZachwiana antystatyczność ubrania z uwagi na zamontowane powierzchniowo i nie przykryte patką metalowe elementy!Zachwiana antystatyczność ubrania z uwagi na zamontowane powierzchniowo i nie przykryte patką metalowe elementy!Zachwiana antystatyczność ubrania z uwagi na zamontowane powierzchniowo i nie przykryte patką metalowe elementy!

Otwory w przedniej części kurtki do wprowadzenia pętli ratowniczej lub innego ŚOI chroniącego przed upadkiem z wysokości

SUBORDEVAWUSBALLYCLARESCANTEXINTECHPLASTTEXPORT
/"
JestJestBrakJestBrakBrakBrak

Kurtka ubrania ochronnego zgodnego z PN-EN 15614

Konstrukcja kurtki lekkiej zgodnej z PN-EN 15614

Środki ochrony indywidualnej strażaka o konstrukcji warstwowej, takiej jak ubrania zgodne z PN-EN 469 mają na celu ochronę strażaka głównie przed zagrożeniami termicznymi związanymi z akcjami ratowniczymi wewnątrz budynków. Te cechy konstrukcyjne sprawiają, że tego typu odzież jest mniej pożądana podczas akcji gaśniczych na terenach otwartych (pożary lasów, nieużytków i itp.) czy też w obszarze działań związanych z ratownictwem technicznym, gdzie jednym z podstawowych zagrożeń dla zdrowia strażaka jest stres cieplny spowodowany wysokim poziomem wysiłku fizycznego w gorących i suchych warunkach czy też w gorących i wilgotnych warunkach. W USA normę na taką odzież wprowadzono w roku 1977 (NFPA 1977) w Europie zaś w roku 2007 (PN-EN 15614). W zdecydowanej większości jest to odzież jednowarstwowa aczkolwiek w Polskich warunkach bardziej optymalna byłaby odzież zawierająca w swojej konstrukcji membranę. Odzież z membraną lepiej by się sprawdzała podczas działań w szeroko pojętym ratownictwie technicznym ze względu na wyeliminowanie możliwości przemoknięcia ratownika chociażby podczas opadów deszczu.

Na materiał wierzchni i dodatki krawieckie stosuje się identyczne tkaniny jak na ubrania konstrukcji warstwowej a więc metaaramidy (Nomex, Kermel) paraaramidy (Kevlar) lub mieszaniny włókien polibenzimidazolowych (PBI) i polifenyleno-2,6-benzobisoksazolowych (PBO).

Podstawy prawne stosowania zestawu „mieszanego”, spodni z normy PN-EN 469 i kurtki lekkiej z normy 15614

Jako autor bloga „zasypywany” jestem pytaniami czy swoich lekkich kurtek ubrania specjalnego strażacy mogą używać przy akcjach ratowniczych związanych z ratownictwem technicznym i czy w ogóle można używać takiej konfiguracji swoich nowych ubrań ochronnych jak „spodnie i lekka kurtka” zgodnie z prawem?

W pytaniach tych poruszonych jest tyle wątków, że wyczerpująca odpowiedź wymagałaby wielogodzinnego wykładu akademickiego. Najprostszą odpowiedzią jaką można udzielać jest odpowiedz taka, że kurtkę lekką, „oprócz pożarów w terenach otwartych” można stosować do zdarzeń w obszarze szeroko rozumianego ratownictwa technicznego i pożarów w przestrzeniach otwartych.

Kurtka lekka ubrania specjalnego jest elementem składowym wyrobu odzieżowego wykonanego zgodnie z normą PN-EN 15614. Kompletny wyrób odzieżowy wykonany zgodnie z tą normą składa się ze spodni i kurtki ale Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w rozporządzeniu z dnia 18 maja 2018 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie umundurowania strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. 2018 poz. 982) określił, że „ubranie specjalne składa się z kurtki, spodni i kurtki lekkiej” pomijając lekkie spodnie. Kompletny zestaw kurtki i spodni jest wykonany zgodnie z normą PN-EN 469 a kurtka letnia zgodnie z normą PN-EN 15614. Zatem podstawą prawną stosowania takiego ukompletowania obrania specjalnego jest rozporządzenie MSWiA.

Dla wszystkich mających wątpliwości warto nadmienić, że ubrania do pożarów (w tym lekka kurtka) spełniają ostrzejsze wymagania niż ubrania przeznaczone do ratownictwa specjalistycznego wykonane np. zgodnie z normą PN-EN 16689 „Odzież ochronna dla strażaków — Wymagania dotyczące skuteczności odzieży ochronnej do specjalistycznych akcji ratunkowych”. Dlatego też ich używanie w tym obszarze interwencji jest uzasadnione a w przypadku lekkiej kurtki, która zapewnia lepszą efektywność, bez generowania u użytkownika stresu cieplnego wręcz pożądana.

Należy jednak pamiętać, że o użyciu danego zestawu „spodnie – lekka kurtka” czy „spodnie-kurtka decyduje tzw. ANALIZA RYZYKA, a tą „sporządza się” przy każdej akcji i na miejscu zdarzenia dobiera się adekwatne do zagrożenia ŚOI podobnie jak sprzęt techniczny do likwidacji zagrożenia. Dotyczy to przede wszystkim każdego strażaka ale i nadzorującego dowódcy.
Pragnę nadmienić, że praktycznie w każdej z norm regulujących problematykę środków ochrony indywidualnej strażaka jak taki zapis: „Strażacy powinni zostać przeszkoleni w zakresie odpowiedniego doboru, stosowania oraz konserwacji odzieży ochronnej objętej niniejszą Normą Europejską, jak również ograniczeń w jej stosowaniu”.

Czy zatem polscy strażacy zostali przeszkoleni z analizy ryzyka przy doborze adekwatnych ŚOI, czy może uznano, że wszystko jest jasne?

Kanapka materiałowa kurtki

PN-EN 15614
(układ jednowarstwowy)

Wygląd ogólny kurtki

SUBOR

DEVA
WUS
BALLYCLARE
SCANTEX
INTECHPLAST
TEXPORT

Konstrukcja zamka kurtki

SUBOR
DEVA
WUS
BALLYCLARE
SCANTEX
INTECHPLAST
TEXPORT
Zamek jednogłowicowy – metalowa część robocza.Zamek jednogłowicowy – metalowa część robocza.
Zamek jednogłowicowy – metalowa część robocza.
Zamek dwugłowicowy (niezgodność z OPZ) - poliamidowa część robocza.
Zamek jednogłowicowy – metalowa część robocza.
Zamek jednogłowicowy–poliamidowa część robocza.Zamek jednogłowicowy–poliamidowa część robocza.
Szerokości łańcucha spinającego 5 mm (winno być 8 mm)

Konstrukcja plisy kurtki

SUBOR
DEVA
WUS
BALLYCLARE
SCANTEX

INTECHPLAST
TEXPORT
Plisa o szerokości 100 mm szerokość taśmy „rzep” 30 mmPlisa o szerokości 100 mm szerokość taśmy „rzep” 30 mmPlisa o szerokości 100 mm szerokość taśmy „rzep” 30 mmPlisa o szerokości 100 mm szerokość taśmy „rzep” 30 mmPlisa o szerokości 90 mm (winno być min. 100 mm) szerokość taśmy „rzep” 30 mm.Plisa o szerokości 85 mm (winno być min. 100 mm) szerokość taśmy „rzep” 30 mm.
Plisa o szerokości 70 mm (winno być min. 100 mm) taśma rzep przyszyta w odcinkach o dł. 50 mm i szerokości 15 mm

Antystatyczność

Konstrukcja układu metalowych uchwytów oraz obejm do mocowania: sygnalizatora bezruchu, latarki, rękawic itp. na kurtce
Nieprecyzyjne zapisy w OPZ!
SUBOR
DEVA



WUS
BALLYCLARESCANTEXINTECHPLAST
TEXPORT
Zachwiana antystatyczność ubrania z uwagi na zamontowane powierzchniowo i nie przykryte patką metalowe elementyElementy metalowe przykryte patką. Rozwiązanie oczekiwane z uwagi na antystatyczność ubraniaZachwiana antystatyczność ubrania z uwagi na zamontowane powierzchniowo i częściowo przykryte patką metalowe elementyZachwiana antystatyczność ubrania z uwagi na zamontowane powierzchniowo i nie przykryte patką metalowe elementyZachwiana antystatyczność ubrania z uwagi na zamontowane powierzchniowo i nie przykryte patką metalowe elementy
Zachwiana antystatyczność ubrania z uwagi na zamontowane powierzchniowo i nie przykryte patką metalowe elementy
Zachwiana antystatyczność ubrania z uwagi na zamontowane powierzchniowo i nie przykryte patką metalowe elementy

Układ graficzny taśm ostrzegawczych

SUBOR

DEVA
WUS
BALLYCLARE
SCANTEX
INTECHPLAST
TEXPORT
Układ graficzny taśm zgodny z OPZ Układ graficzny taśm zgodny z OPZ Układ graficzny taśm zgodny z OPZ Układ graficzny taśm zgodny z normą, bo wyrób odzieżowy jest opasany na wysokości ramion, nóg oraz tułowia Układ graficzny taśm zgodny z OPZ Układ graficzny taśm zgodny z OPZ Układ graficzny taśm zgodny z OPZ
Nie zgodny normą, bo wyrób odzieżowy nie jest opasany na wysokości ramion, nóg oraz tułowia Nie zgodny normą, bo wyrób odzieżowy nie jest opasany na wysokości ramion, nóg oraz tułowia Nie zgodny normą, bo wyrób odzieżowy nie jest opasany na wysokości ramion, nóg oraz tułowia Układ graficzny taśm nie zgodny z OPZ Nie zgodny normą, bo wyrób odzieżowy nie jest opasany na wysokości ramion, nóg oraz tułowia Nie zgodny normą, bo wyrób odzieżowy nie jest opasany na wysokości ramion, nóg oraz tułowia Nie zgodny normą, bo wyrób odzieżowy nie jest opasany na wysokości ramion, nóg oraz tułowia

 

Wnioski

Projekt dotyczący nowej odzieży ochronnej polskich strażaków miał być sztandarowym projektem ustawy modernizacyjnej a Komendant Główny PSP, chciał zapewne być zapamiętany jako ten, który profesjonalnie ubrał i wyposażył strażaków PSP chlubnie zapisując się w historii. Czy mu się to udało? Na tym etapie za wcześnie ocenić, bo to dopiero początek drogi i wiele rzeczy trzeba poprawić. Dotyczy to zarówno „wzorcowego” opisu przedmiotu zamówienia jak i mechanizmu samych przetargów. Niewątpliwie jednak został zrobiony postęp a jak komendant zechciał by jeszcze „wsłuchać się” w opinie niezależnych, znających problematykę publicystów, efekt mógłby być jeszcze lepszy i szybszy.

Kilka rekomendacji:

1. Problemem każdego dowodzącego akcją ratowniczą jest realna ocena ryzyka zaistniałego zdarzenia w połączeniu z możliwościami środków ochrony indywidualnej, które w danej chwili maja do dyspozycji ratownicy przez niego dowodzeni. Każdy element pozwalający dodatkowo na właściwą weryfikację stosowanej ochrony jest dobrym i pomocnym tu rozwianiem. Zastosowanie przez niektórych producentów rozwiązań ułatwiających wizualne rozróżnienie kurtki ciężkiej od kurtki lekkiej jest właśnie jednym z tych pożądanych elementów umożliwiających właściwy nadzór. Należy zezwolić na takie działanie, dotyczy to bowiem spraw bezpieczeństwa a te są przecież fundamentalne.

2. Bardzo dobrą propozycją (z punktu widzenia wytrzymałości i bezpieczeństwa) zastosowaną przez jednego producenta jest wszycie na materiał wierzchni w obszarze ramion kurtki dodatkowych wzmocnień oraz montaż taśmy odblaskowej zapewniającej jego widoczność z góry. Jest to standard u wszystkich producentów szyjących odzież ochronną klasy premium.

3. Bardzo kontrowersyjną kwestią z punku widzenia bezpieczeństwa strażaka jest zastosowana technologia mocowania dużej ilości oznaczeń formacji na taśmy rzep a przez to na obniżanie funkcjonalności znacznej części powierzchni ubrania. Nawet pomimo trudnopalności taśm jest to bezsprzecznie najsłabszy element ubrań. Zapewne zostałby dostrzeżony w przypadku istnienia obowiązku wykonania badań zgodnych z załącznikiem „E” normy PN-EN 469 bardziej znanych jako Thermo-Man®. Dużo lepszym rozwiązaniem byłoby dopuszczenie mocowania oznaczeń formacji do materiału wierzchniego technologią „transfer na gorąco”.

4. Należy dopuścić bezpieczniejsze zamki dwugłowicowe bo jak pokazał jeden z producentów nie wpływają one na podniesienie ceny zestawu a znacząco poprawiają też ergonomię kurtek.

5. Wybór odpowiedniego dla potrzeb ratowników, ubrania wymaga czasu i odpowiedniej wiedzy, zarówno ze strony strażaków jak i producentów. Nie można tak poważnej sprawy dotyczącej bezpośrednio bezpieczeństwa strażaka obwarowywać niezrozumiałym pośpiechem związanym z realizacją zakupów. Jeżeli OPZ ma być zmieniony, to należy to zrobić niezwłocznie aby wszyscy mieli równe szanse by odpowiednio przygotować się do przetargów

6. Korzystając z doświadczeń europejskich przetargów, pomocnym rozwiązaniem byłoby wprowadzenie do wymagań przetargowych kwestii dotyczących konserwacji odzieży (pranie i ponowna impregnacja), przeszkolenia strażaków oraz wyników testów na ergonomię przeprowadzanych w jednostce na ubraniach wzornikowych.

7. Opis przedmiotu zamówienia należy uszczegółowić w wielu dziedzinach ze względu na zastosowanie niejednoznacznych pojęć i zwrotów technicznych (np. olejofabowość)

8. Zbyt mało wagi w opisie ubrania poświęcono wymaganiom związanym z prawidłowym jego uszyciem. Jak pokazuje badanie ubrań jakością tego elementu różnią się one od siebie w sposób diametralny.

9. Jak pokazuje praktyka i badania dostępnych ubrań w obrębie tych samych wymagań związanych z OPZ można wyprodukować ubrania istotnie różniące się od siebie zarówno pod względem technicznym, krawieckim oraz pod kątem zastosowanego wyposażenia i rozwiązań dodatkowych. W takim przypadku zakup dobrego ubrania musi wiązać się z postawieniem wymagań dodatkowych (lub ich dodatkową oceną) .

10. OPZ nie powinien blokować dobrych rozwiązań proponowanych przez producentów ubrań. Powinien skupić się (o ile jest to rzeczywiście niezbędne) na podstawowych wymaganiach związanych z identyfikacją i jednolitością odzieży oraz właściwym ustaleniu minimalnych parametrów technicznych. Inne sprawy powinny być przedmiotem propozycji rynkowych. Inne podejście ewidentnie izoluje polskich strażaków od dobrych rozwiązań znanych i dostępnych technologicznie producentom ubrań.

Legenda:

– Wskaźnik przenikania ciepła HTI12 – określa czas, po którym przy działaniu płomienia (płomień przyłożony z zewnątrz) temperatura wzrasta o 12° (odczuwalny ból skóry)
– Wskaźnik przenikania ciepła HTI24 – określa czas, po którym przy działaniu płomienia (płomień przyłożony z zewnątrz) temperatura wzrasta o 24° (ryzyko oparzeń 2. stopnia)
– Wskaźnik przenikania ciepła HTI24-HTI12 określa czas jaki pozostaje strażakowi od odczucia pierwszego bólu do ucieczki bez oparzenia
– Wskaźnik przenikania ciepła RHTI12 – określa czas, po którym przy działaniu promieniowania cieplnego temperatura wzrasta o 12° (odczuwalny ból skóry)
– Wskaźnik przenikania ciepłą RHTI24 – określa czas, po którym przy działaniu promieniowania cieplnego temperatura wzrasta o 24° (ryzyko oparzeń 2. stopnia)
– Wskaźnik przenikania ciepła RHTI24 – RHTI12 określa czas jaki pozostaje strażakowi od odczucia pierwszego bólu do ucieczki bez oparzenia

Parametr RET (m2Pa/W) – zdolność uwolnienia pary wodnej (potu) wytworzonego przez użytkownika.

O autorze słów kilka

bryg. w stan. spocz. Tomasz Krasowski były dowódca JRG nr 2 w Siedlcach. Strażak z 30 letnim doświadczeniem interwencyjnym. Autor i współautor wielu publikacji w magazynach branżowych szczególnie w tematyce środków ochrony indywidualnej strażaka. Autor bloga: Strażak XXI wieku

 

remiza 2016 all rights reserved

Tworzenie stron www i sklepów internetowych Pedros.com.pl